86. rocznica wybuchu II wojny światowej

1 września to data, która na zawsze zapisała się w historii Polski i świata. W rocznicę wybuchu II wojny światowej mieszkańcy powiatu szczecineckiego oddali hołd poległym żołnierzom, ofiarom cywilnym oraz wszystkim, którzy zapłacili najwyższą cenę za wolność. Tradycyjnie organizatorem uroczystości był Powiat Szczecinecki.

​

Uroczystości rocznicowe odbyły się na szczecineckim cmentarzu. W ciszy i skupieniu delegacje złożyły kwiaty przy Pomniku Żołnierzy Armii Krajowej. Symboliczne gesty pamięci przypomniały, że wojna – choć minęło już 86 lat od jej rozpoczęcia – wciąż pozostaje ostrzeżeniem dla współczesnych pokoleń.

W wydarzeniu wzięli udział parlamentarzyści ziemi szczecineckiej – posłanki Małgorzata Golińska i Renata Rak, a także samorządowcy, radni, przedstawiciele służb mundurowych, duchowieństwa, organizacji społecznych i harcerstwa. Nie zabrakło również uczniów, którzy dzięki obecności na takich uroczystościach uczą się historii w najbardziej bezpośredni sposób – przez żywą pamięć.

1 września 1939 roku o świcie Polska stała się pierwszą ofiarą agresji hitlerowskich Niemiec. Wojna, która ogarnęła świat, pochłonęła ponad 70 tysięcy polskich żołnierzy już podczas kampanii wrześniowej, a w skali globalnej życie straciło 72 miliony ludzi. Pozostawiła po sobie nie tylko zgliszcza miast, ale i głębokie rany w ludzkich sercach.

Asystę honorową podczas uroczystości zapewnił 11 Batalion Ewakuacji Sprzętu w Czarnem pod dowództwem ppłk. Marcina Zajkowskiego. O szczególną oprawę zadbali uczniowie i nauczyciele ZS Nr 7 w Białym Borze oraz ZS Nr 6 im. Stanisława Staszica w Szczecinku.

Starosta Krzysztof Lis wygłosił okolicznościowe przemówienie:

Kiedy przyjdą podpalić dom,

 ten, w którym mieszkasz – Polskę,

kiedy rzucą przed siebie grom

 kiedy runą żelaznym wojskiem

i pod drzwiami staną, i nocą kolbami w drzwi załomocą

 – ty, ze snu podnosząc skroń, stań u drzwi.

Bagnet na broń! Trzeba krwi!

Wiersz ten został napisany w 1939 roku, kilka miesięcy przed wybuchem II wojny światowej. Był wezwaniem do obrony ojczyzny przed nadchodzącą agresją. To było swoiste wezwanie do walki i oporu przeciwko wrogowi, który zagrażał Polsce, był również symbolem patriotyzmu i apelem o jedność w obliczu zagrożenia.

Tymi słowami Władysłwa Broniewski nawoływał rodaków do chwycenia za broń. Podczas kampanii wrześniowej sam zgłosił się na ochotnika, przeszedł stosunkowo krótki szlak bojowy, w styczniu 1940 roku został przez sowietów aresztowany.

Szanowni Państwo,

Stajemy dziś tu, na szczecineckim cmentarzu, w miejscu, gdzie historia, pamięć i refleksja splatają się w jedno. Dokładnie 86 lat temu – 1 września 1939 roku – rozpoczęła się II wojna światowa: największe w historii ludzkości upodlenie życia, wojna ta pogrążyła świat w chaosie i cierpieniu.

Wojna zaczęła się tuż o świcie, gdy niemiecki pancernik Schleswig-Holstein otworzył ogień do polskiej placówki na Westerplatte. Była godzina 4:45. Tych kilkuset polskich żołnierzy, pod dowództwem majora Henryka Sucharskiego i kapitana Franciszka Dąbrowskiego, przez siedem dni broniło się bohatersko przeciwko jednej z największych armii ówczesnego świata.

Niemal równocześnie niemieckie bomby spadły na Wieluń – bezbronne miasto, pozbawione strategicznego znaczenia, które stało się jednym z pierwszych symboli wojennego barbarzyństwa. To tam, 1 września, o 4:40 nad ranem, niemiecka Luftwaffe zniszczyła 70% zabudowy i zabiła setki cywilów. Właśnie tam zaczęła się polityka terroru wobec ludności cywilnej, która później pochłonęła dziesiątki milionów ofiar w całej Europie i świecie.

Jak kojarzymy dzisiaj 1 września?

 dla wielu to początek roku szkolnego, ale też dla wielu z nas, Polaków to:

 pamięć o bohaterskich obrońcach Westerplatte,

 pamięć o heroicznej obronie Poczty Gdańskiej,

 pamięć o 17 września 1939 roku, Polskę zaatakował drugi okupant – Związek Sowiecki – realizując z Niemcami tajne ustalenia paktu Ribbentrop-Mołotow.

Wrzesień to początek tragedii naszego i innych narodów, która trwała 6 lat.

 • Polska została rozdarta i unicestwiona jako państwo, a naród poddany planowej eksterminacji.

• Ginęli żołnierze, oficerowie, ludność cywilna, inteligencja, duchowieństwo. Mordowano w Katyniu, w Piaśnicy, w Palmirach. W nieludzki sposób mordowano w obozach koncentracyjnych w Auschwitz, Treblince, Majdanku.

• Miliony Polaków straciły życie, miliony musiały uciekać ze swoich domów, po wojnie setki tysięcy Polaków nie wróciło do swojej Ojczyzny.

Ale mimo tej potęgi zła – Polacy walczyli. Walczyli w kraju – w Armii Krajowej, w Powstaniu Warszawskim – i na wszystkich frontach świata: pod Narwikiem, w bitwie o Anglię, pod Monte Cassino, w Normandii, pod Arnhem.

 Wojna zakończyła się w 1945 roku, ale dla nas – Polaków – nie była to prawdziwa wolność. Zamiast suwerennego państwa otrzymaliśmy kolejne zniewolenie – tym razem sowieckie.

Historia 1 września 1939 r. to więc dla nas nie tylko wspomnienie wojny, ale też początek długiej drogi ku odzyskaniu wolności, która rozpoczęła się 31. sierpnia 1980 roku podpisaniem porozumień szczecińskich i gdańskich – właśnie mija 45 rocznica początku walki o Wolność.

Drodzy Państwo,

Dlaczego co roku wracamy do tych wydarzeń? Dlaczego opowiadamy je młodszym pokoleniom?

Bo pamięć to nasza tarcza przeciwko kłamstwu. A kłamstwo – jak widzimy – wraca. Gdy mówi się dziś o „polskich obozach koncentracyjnych”, musimy głośno protestować. Gdy próbuje się relatywizować zbrodnie, musimy przypominać fakty. Gdy próbuje się dzielić ofiary na „ważne” i „mniej ważne” – musimy mówić prawdę.

Historia to nie tylko przeszłość – to również, a może przede wszystkim ostrzeżenie.

Dziś, w 2025 roku od ponad 3 lat, wojna znów jest tuż obok nas. Ukraina, broniąc się przed rosyjską agresją, codziennie płaci cenę krwi. Świat patrzy na obrazy z Kijowa, Charkowa czy Odessy na zabijanych cywilów i dzieci.

Świat patrzy jak w Strefie Gazy giną dziesiątki tysięcy niewinnych ludzi, a tysiące dzieci umiera z głodu, w Afryce i na Bliskim Wschodzie toczą się konflikty, które przypominają nam, że wojna nie odeszła w przeszłość. Wielu ekspertów ostrzega, że Europa musi być gotowa – że pokój nie jest dany raz na zawsze, że agresja i imperializm wciąż są realnym zagrożeniem.

Dlatego musimy być przygotowani militarnie i mentalnie. Musimy budować wspólnotę i solidarność – w Polsce, w Europie, w świecie.

Co zatem jest naszą lekcją z 1 września 1939 roku?

• Że wolność nie jest dana raz na zawsze – trzeba jej strzec.

 • Że trzeba być wiernym prawdzie i pamięci – bo naród, który traci pamięć, traci przyszłość.

• Że bohaterowie sprzed lat – ci znani z podręczników i ci bezimienni – wciąż patrzą na nas i pytają: co zrobicie z tą wolnością, o którą my walczyliśmy?

Dzisiaj w 2025 roku wielu Europejczyków, od Wielkiej Brytanii po Włochy, uważa, że kolejna wojna światowa jest możliwa w ciągu najbliższych 5–10 lat – musimy zrobić wszystko, aby te przypuszczenia się nie sprawdziły. Takie postrzeganie bliskiej przyszłości nie mają nas przestraszyć, ale skłonić do refleksji: historia nie kończy się w książkach. Pokój jest kruchy. I choć wielu twierdzi, że „III wojna światowa już toczy się w sferze technologii”, bez użycia konwencjonalnej broni, zdajemy sobie sprawę, że zagrożenia są realne i wymagają wzmożonego wysiłku – również finansowego nas wszystkich.

 Jan Paweł II powiedział kiedyś, że „wolność nie jest tylko dana, ale i zadana”. To właśnie nasze zadanie – pielęgnować pamięć, uczyć młode pokolenia, być czujnymi wobec zła.

Szanowni Państwo,

Dziękuję Państwu za obecność: parlamentarzystom, przedstawicielom władz samorządowych, służbom mundurowym, duchownym, pocztom sztandarowym, harcerzom, młodzieży szkolnej. To, że dziś tak licznie jesteśmy tutaj, świadczy, że pamięć o 1 września 1939 roku trwa i jest wciąż ważna. Niech ta rocznica będzie dla nas nie tylko chwilą zadumy nad przeszłością, ale i zobowiązaniem do odpowiedzialności za przyszłość. By nigdy więcej wojna nie zburzyła domów, nie odebrała dzieciństwa, nie zabrała wolności.

Chwała bohaterom!

​